جاذبه هاي توريستي استان آذربايجان شرقي

[Admin]

قلعه بابك كليبر

آدرس: كليبر

قدمت بنا به اوايل اسلام بر مي گردد . ينا مركب ازقلعه وقصراست كه درارتفاع 2600 متر از سطح دريا احداث شده است و پايگاه مقاومت بابك خرمدين در جنگ عليه ظلم وستم بوده است.


ارگ عليشاه تبريز

آدرس: خيابان امام

بناي شكوهمند ارك تبريز بازمانده مسجدي است كه در فاصله سالهاي ٧١٦تا ٧٢٤ ه٠ق به همت تاج الدين عليشاه جيلان تبريزي ،وزير اولجايتو و بهادر خان از ايلخانان مغول ساخته شد٠قسمت جنوبي اين مسجد داراي طاق بزرگي بود و مورخان نوشته اند:به علت فرو نشستن بنيان و تعجيل در اتمام آن ، طاق مذكور شكسته و فروريخته است٠بنايي كه اكنون به صورت سه ديوار بلند به شكل ايوان ديده ميشود،قسمت مسقف مسجد بود كه عرض و ارتفاع آن هر يك حدود ٣٠ متر است٠ در حفريات اخير دريافتند كه ٧متر از ديوارها در زير خاك مانده است٠ عرض ديوارا حدود ١٠ متر است و در داخل ، مركب از دو ديوار عريض و مستحكم است كه در چند مرحله به وسيله طاقهاي متعدد متصل شده اند٠ اين بناي عظيم در بيشتر سفرنامه ها و تواريخ وصف شده است٠ابن بطوطه مي نويسد در بيرون از مسجد از دست راست مدرسه و از دست چپ زاويه اي وجود دارد و صحن آن با سنگ هاي مرمر فرش گرديده و ديوارها با كاشي پوشانده شده و جوي آبي از وسط آن مي گذرد و انواع درختان و موها و ياسمين در آن به عمل آورده اند٠ حمد الله مستوفي معاصر عليشاه مي نويسد : مسجد جامع بزرگي است كه صحن آن ٢٥ گز در ٢٠٠ است و در او صفه اي بزرگ از ايوان كسري به مداين بزرگتر٠بدر الدين محمود العيني مي نويسد :در وسط صحن مسجد حوض مربعي بود كه هر ضلع آن ١٥٠ زراع طول داشت و سكويي در وسط آن بود كه در هر سوي آن از دهان مجسمه شير ، آب فرو ميريخت ٠ بالاي سكو نيز فواره هشت گوشي بود كه دو دهانه آب پران داشت ، طاق نوك تيز محراب به وسيله دو ستون مسي اندلسي نگاه داشته ميشد و قاب محراب با طلا و نقره تزئين ونقاشي شده بود٠ چراغهاي مزين به زر و سيم با زنجيرهاي مسي از سقف آويزان بودندو داخل طاق را روشن مي كردندو پنجره هاي مشبك نيز هر كدام ٢٠ شيشه دايره اي مزين به طلا و نقره داشت٠ تاجر ونيزي كه حدود سال ٨٨٦ ه٠ق سومين سال سلطنت سلطان يعقوب آق قويونلو از تبريز ديدن كرده مي نويسد: جامع عليشاه بلندترين بناهاي تبريز و داراري صحن بزرگي است ٠ در ميان صحن حوضي دارد كه چهار گوش است، درازا و پهناي آن هز كدام به اندازه صدقدم و ژرفايش شش پاست و پلكاني از كنار استخر به ايوان آن منتهي ميشود٠ طاق شبستان مسجد به قدري بلند است كه اگر كمان كشي تيري در كمان مناسبي قرار دهد و رها كند هرگز به طاق شبستان نمي رسد٠ دور مسجد را با سنگهاي نفيسي طاق بندي كرده اند و طاق روي ستونهايي از مرمر قرار دارد و مرمر به اندازه اي ظريف و شفاف است كه به بلور نفيس مي ماند٠ اين مسجد سه در دارد كه هر كدام طاقي به عرض ٤٠ و بلندي ٢٠پا دارد ٠ ستونهاي دو سوي درها از سنگ مرمر نيست بلكه از سنگهاي الوان ساخته شده است٠ بقيه طا ق با گچ مقرنس كاري و تزئين شده است٠ مرتضي ميزرا پسر عم نادر ميرزا مولف تاريخ و جغرافياي دارالسطنه تبريز در سال ١٢٩٨ ه٠ق از ارگ عليشاه يدن كرد و مشخصات بقاياي اين بنا را شرح داد ٠٦٠ سال پس از او دونالدويلبر مولف كتاب معماري اسلامي ايران در دوره ايلخانان علاوه بر توصيف دقيق بازمانده بنا ، نقشه جالبي از آن ترسيم كرد ٠ از اين اطلاعات معلوم ميشود كه اين بنا در زمان تاج الدين عليشاه مسجد جامع شهر و مزين به كاشي و ازاره سنگي و ستونهاي مرمري و كتيبه ها و گچبريهاي زيبايي بد و بعدها رو به ويراني نهاده و متروك شده است٠ در دوران قاجاريه صحن ، محل زاويه و مدرسه عليشاه مبدل به انبار غلات و مخزن مهمات قشون گرديد و حصاري درو آن كشيده شده و به نام ارگ مشهور شد٠ ارگ تبريز بارها هدف گلوله توپ مهاجمان قرار گرفت و آسيب زيادي به ديوارهاي آن وارد آمد٠ در زمان مشروطيت هم بناهاي اطراف آن محزن مهمات دولتي بود٠ اين مخزن به دست مشروطه خواهان افتاد و باعث تقويت آنان گرديد٠ازگ تبريز هميشه به صورت سنگري مستحكم و مسلط بر شهر تبريز محسوب ميشده است ٠ در اوايل حكومت پهلوي ، صحن ارگ به صورت گردشگاه عمومي در آمد و باغ ملي نام گرفت ٠در حال حاضر در محوطه ارگ مصلاي جديد امام و مجموعه فرهنگي بزرگي در دست احداث است



عمارت ائل گلي تبريز (شاه گلي)
[. برای مشاهده لینکها در سایت عضو شوید] [. برای مشاهده لینکها در سایت عضو شوید]

آدرس: پارك ائل گلي

شكل اين عمارت كلاه فرنگي دو طبقه است و مساحت آن 54675 متر مربع است كه در وسط استخري بنا شده است.گفته ميشود مجموعه ائل گلي در زمان آق قويونلو احداث گرديده و در دوره صفوي بسط و توسعه يافته است



خانه اردوباري تبريز

آدرس: خيابان ارتش جنوبي - شماره 84

اين بنادر اوائل حكومت پهلوي ساخته دشه است.مساحت آن در حدود 1600 متر مربع با اعياني سه طبقه به طول 14 متر و عرض 13 متر



لعه جوشين اهر

آدرس: در 24 كيلومتري غرب وزقان - اهر

اين بنا ار از آثار اوايل اسلام ميدانند. اين قلعه بر فراز كوهي است كه سه طرف آنرا شيبهاي ديوار مانند احاطه كرده است.





عمارت تومانيانس وينق كليبر

آدرس: كليبر

قدمت بنا دوره قاجار ذكر شده است




ساختمان خليفه گري تبريز

آدرس: خيابان شريعتي جنوبي

قدمت بنا اواخر دوره قاجار ميباشدو بنا شامل حياط -باغچه و اصل بنا ميباشد كه در محله ارمنستان قديم شهر احداث شده است.



كليساي سركيس مقدس تبريز

آدرس: خيابان بارون آواك

قدمت اين بنا به دوره قاجاريه ميرسد

[Admin]

كليساي سنت استپانوس جلفا
[. برای مشاهده لینکها در سایت عضو شوید] [. برای مشاهده لینکها در سایت عضو شوید] [. برای مشاهده لینکها در سایت عضو شوید]

آدرس: جلفا

شيوه معماري و مصالح ساختماني و تزئينات كليسا تاريخ يناي آنرابه قرون 10 تا 12 ميلادي مربوط مي كند.نام كليسا از نام استپانوس شهيد اول مسيحيت گرفته شده است


مسجد صاحب الامر تبريز

آدرس: ميدان صاحب الامر

اين بنا در دوره صفويه و درزمان شاه طهماسب صفوي احداث شده استو توسط سپاهيان سلطان مراد چهارم تخريب شدو از طرف ميرزا محمد ابراهيم وزير آذربايجان مرمت گرديد.اين بقعه بار ديگر بر اثر زلزله شديد تبريز ويران گرديد كه در سال 1208 هجري بوسيله جعفر قلي خان دينبلي تجديد بنا يافت . در اين مكان از سال 1380موزه قرآن و كتابت تاسيس شده است
[. برای مشاهده لینکها در سایت عضو شوید]

[Admin]

كليساي كاتوليكها تبريز

آدرس: كوچه ميارميار

بزرگترين كليساي ايران به شمار ميرود كه زمان ساخت آن 1291 شمسي ميباشدكه 30 متر طول15 متر عرض و12 متر ارتفاع دارد



ساختمان مشروطه تبريز

آدرس: خيابان شهيد مطهري

اين ساختمان كه به خانه كوزه كناني نيز معروف است از آثار سال 1274 ه.ش ميباشد اين بنا در سالهاي اوج جنبش مشروطيت و پس از آن ميعادگاه سران جنبش و مبارزان مشروطه خواه بوده است.خانه مشروطيت داراي سرسراها و اتاقهاي متعددي است.زيباترين بخش ساختمان نورگير و سرسراي آيينه كاري تزييني آن است. اين بنا در سال1375 به موزه مشروطيت تبديل شده است



كليساي سهرقه تبريز

آدرس: در 13 كيلومتري جاده تبريز -صوفيان

قدمت بنا قرون5 و6 ميلادي ذكر شده ولي بناي كنوني به سال 1840 ميلادي بر مي گردد كه توسط استادان روسي وفرانسوي سلخته شده است.اثار باقي مانده يكي از اثار نفيس معماري ارامنه آذربايجان به شمار ميرود.





مقبره عون بن علي تبريز

آدرس: بر فراز قله كوه سرخاب

قدمت اين بنا به قرن نهم و دوره ايلحاني باز مي گردد و اصل بنا مقبره و مسجد است با گنبدو 19 اتاق پوشش گنبدي




پل كوچك خدا آفرين

آدرس: بر روي رودخانه ارس




حمام نوبر تبريز

آدرس: تقاطع خيابان تربيت و امام

قدمت بنا دوره قاجار ميباشدو داراي 696 متر مربع عرصه و 696 متر مربع اعياني مي باشد

[Admin]

خانه گنجه اي زاده تبريز

آدرس: مقصوديه

اين مكان در مقصوديه قرار دارد.قدمت اين مكان مربوط به دوره قاجاريه و پهلوي اول مي باشد. اين بنا با 3000 متر مساحت با دو خانه تملك شده قدكي و بهنام در اختيار دانشگاه سهند تبريز قرار دارد و كاربري تنها آموزش عالي است.


-----
آسياب خرابه جلفا

آدرس: نوار مرزي ارس

وجه تسميه اين بنا به مناسبت اسيابي بوده است كه بقايايي از ويرانه هاي ان به چشم ميخورد

-----

پل آجي چاي تبريز

آدرس: جاده فرودگاه

اين پل از آثار دوران صفويه و قاجاريه ميباشد وداراي 16 دهنه به طول 105 متر و عرض 5 متر
[. برای مشاهده لینکها در سایت عضو شوید]
------

بازار بزرگ تبريز

آدرس: تبريز

اين بازار مربوط به قرن 4 ه.ق ميباشدو يكي از زيبا ترين و بزرگترين مجموعه بازارهاي جهان ميباشد.كثرت سراها و تيمچه ها و وجود تعدادي مدرسه و مسجد نيز به اين مجموعه اهميت و امتياز خاصي داده است.مجموعه بازار تبريز بزرگترين بازار بهم پيوسته و مسقف دنياست
--------
برج اتش نشاني تبريز

آدرس: خيابان خاقاني

قدمت بنا دوره قاجار ميباشدو بنا برجي آجري به ارتفاع 23 متر ميباشد كه عنوان اولين برج آتش نشاني كشور را به خود اختصاص داده است.
---------

خانه بهنام تبريز

آدرس: مقصوديه

اين بنا از آثار دوره قاجاريه و پهلوي اول ميباشدو با 300 متر مربع مساحت با دو خانه تملك شده قدكي و بهنام در اختيار دانشگاه سهند تبريز قرار داردوكاربري آنها آموزش عالي است
------------
مسجد جامع هشترود

آدرس: خيابان اصلي شهر

اين بنا مربوط به دوره قاجار ميباشدو كتيبه مرمري منصوب بر بالاي محراب مسجد ، پايه هاي سنگي با ير ستون مقرنس كاري و قطار بندي شده از ويژگيهاي اين بنا محسوب ميشود.
-----------------

[Admin]

مسجد ترك ميانه

آدرس: در 25 كيلومتري ميانه

قدمت اين بنا را به اواخر دوره مغو ل نسبت مي دهندو مساحت آنرا 15 در 21 متر .اين مسجد داراي دو محراب سنگي ،ايوان و پنجره هايي با نماي سنگي ميباشد.
----------

مسجد جامع تسوج

آدرس: تسوج

بناي اوليه مسجد را به دوره ايلخانان نسبت ميدهند و تاريخ آنرا 989 ه.ق ذكر كرده اند .ليكن در دوره هاي بعد چندين بار مرمت كلي يافته است
----------
مسجد جامع خاروانا اهر
[. برای مشاهده لینکها در سایت عضو شوید] [. برای مشاهده لینکها در سایت عضو شوید]

آدرس: اهر بخش خاروانا

اين بنا از آثار قرون 6 و 7 ه.ق ميباشد
----------
قلعه ضحاك هشترود

آدرس: در 2 كيلومتري هشترود

اين بنا از آثار دوره اشكاني و ساساني ميباشد قلعه ضحاك داراي يك پاويون آجري دوره اشكاني است اين بنا اولين بار توسط يك باستان شناس آلماني معرفي شده است.
--------------
مسجد جامع سراب

آدرس: سراب

قدمت اين بنا قرن نهم هجري ميباشدو داراي يك شبستان به طول 54 متر و عرض 26 متر،يك حياط كوچك با دو ورودي ،سه محراب ، يك منبر و 60 ستون آجري قطور در اندازه هاي مختلف

---------------
خانه قدكي تبريز

آدرس: مقصوديه

اين بنا يكي از بهنرين نمونه هاي معماري ايران جهت سكونت در اقليمي با شرايط آذربايجان محسوب مي گردد.
----------
كندوان تبريز

آدرس: در 50 كيلومتري جنوب غربي تبريز

-------------

مقبره الشعرا تبريز

آدرس: جانب شرقي بقعه سيد حمزه

بنا به مندرجات تذكره ها قسمتي از مقبره شعراي معروف محله سرخاب مي باشد.در اين محل شعرا ،فقها ،اوليا و انديشمندان بسيار دفن گرديده اند.از جمله مدفن نظامي ، قطران ،همام تبريزي ،استاد شهريار شاعر بزرگ معاصر ايران در اين محل مي باشد

--------------
چشمه تاپ ناپان آذرشهر

آدرس: آذرشهر تبريز
-------------
بقعه شيخ شهاب الدين اهري اهر

آدرس: اهر

بقعه مربوط به دوره صفويه ميباشدومحوطه بنا 310 در280 متر است و داراي ساختماني مشتمل بر خانقاه ،مسجد ايواني بلند و غرفه هاي متعدد است
-------------
گنبد سرخ مراغه

آدرس: مراغه

سال ساخت بنا 542 ه.ق ذكرشده است.اين گنبد به شكل چهار ضلع بوده و توسط عبدالعزيزبن محمد بن سعد ملقب به قوان از حكمرانان مراغه ساخته شده است
-----------------
برج خلعت پوشان تبريز

آدرس: روستاي گركچ

اين بنا از آثار دوره صفويه ميباشد. برج دو طبقه اي خلعت پوشان ،برجي آجري . منشور شكل است كه داراي يك قاعده 16 ضلعي است كه قاعده آن5/9 متر ميباشد
[. برای مشاهده لینکها در سایت عضو شوید]

[Admin]

پل دختر ميانه

آدرس: در 24 كيلومتري شمال شرقي ميانه

قدمت آن قرن 7 ه.ق ذكر شده است
---------
برج مدور مراغه

آدرس: مراغه

برجي دايره اي شكل كه از آجر ساخته دشه و بر سكوي بلندي از سنگ كه سردابي در ميان دارد،نهاده شده است وقدمت آن 563 ه.ق ذكر شده است

------------
كليساي چوپان جلفا

آدرس: در5 كيلومتري جلفا

قدمت بنا دروان قاجار ذكر شده است

------------

پل پنج چشمه بناب

آدرس: بناب

اين پل باستاني به شكل صافي برروي رودخانه صافي قرار داردو در حال حاضر مورد استفاده عابرين ميباشد.
----------
قلعه پشتو اهر

آدرس: بخش هوراند اهر

تاريخ بنا اوايل اسلام ذكر شده است و در ارتفاع بيش از 3000 متر بنا دشه است و تنها راه ورودي مسيري است كه داراي پله سنگي ميباشد.
---------
برج فرخي كليبر

آدرس: كليبر

قدمت بنا به دوره قاجار برميگردد
----------
مسجد كبود تبريز

آدرس: تبريز - خيابان امام

سال ساخت بنا582 و 652 ه.ق ذكر شده است. اين گنبد به مقبره مادر هلاكو خان نيز شهرت دارد

-----------
قلعه كردشت جلفا

آدرس: روستاي كردشت

اين قلعه از آثار قرن 12 ه.ق ميباشدو يكي از دژهاي دفاعي معروف ايران به شمار ميرفت و در دوره قاجاريه بويژه در جريان جنگهاي ايران و روس كاربرد نظامي داشته است.

-------------

[Admin]

حمام ها


حمام كردشت

این حمام یكی از زیباترین حمام های آذربایجان است كه با معماری اصیل سنتی در روستای كردشت از توابع جلفا و در كنار رود ارس قرار دارد .این حمام كه در میان باغ بزرگی ساخته شده ، دارای یك هشتی به صورت هشت ضلعی به ابعاد 5/3×5/3 و به ارتفاع 3/4 متر است . یكی از اضلاع به در ورودی و دیگری راه ورود به رخت كن یا سربینه است.
سربینه حمام نیز هشت ضلعی به اضلاع 5/3 متر و ارتفاع 5/8 متر است و گنبد بزرگ آن بر روی جرزها و هشت ستون سنگی هشت بَر استوار شده است . همه ستون ها دارای سرستون های سنگی مقرنس هستند كه به وسیله ملات سرب مذاب به ستون وصل شده اند . گنبد سربینه دارای كاربندهای جالب مزین به آهك بری های زیبا است . سكوهای رخت كن با طاق ضربی پوشیده و در زیرأن كفش كن هایی تعبیه گردیده است گرم خانه فضایی است كه از چهار ستون سنگی هشت بر و دو حوض بزرگ مستطیل شكل و اتاقیبا گنبد قیراندود تشكیل شده است .
نور داخل سربینه و گرم خانه به وسیله روزنی كه نوك گنبد قرار دارد تأمین می شود و گویا بر روی آن روزنه ها سنگ های مرمر نازك و ظریفی نصب بود كه نور آفتاب از آن نفوذ می كرد و داخل حمام را به صورت یكنواخت،روشن و شستشو كنندگان را از نگاه نامحرمان حفظ می نمود .


حمام مهرآباد

حمام مهرآباد یكی از معروف ترین گرمابه هاست كه تاریخ بنای آن به دوره قاجار می رسد و از پنج بخش تشكیل شده است.1 – تالار رخت ركن 2 – محل نظافت 3 – تالار شستشو 4 – گرم خانه 5 – خزینه آب
تالار بزرگ رخت كن شامل یك گنبد بزرگ و چهار گنبد كوچك و چهار طاق در چهار طرف آن است و یك حوض بزرگ سنگی نیز در زیر گنبد بزرگ وجود دارد . تالار رخت كن از طریق راهروی باریكی وارد تالار استحمام می شود كه از نظر طراحی معماری تا حدی شبیه تالار رخت كن است . در ضلع شرقی تالار استحمام ،دو اتاق با سقف گنبدی به عنوان خلوتی یا شاه نشین وجود دارد كه مخصوص استحمام افراد سرشناس بود. تالار استحمام با چهار پله ، پس از عبور از یك در كوچك وارد خزینه می شود كه آخرین مرحله استحمام است . پس از بیرون آمدن از خزینه بایستی از حوضچه های كوچك آب سرد عبور كرد.
آب مصرفی گرمابه از چاهی كه در كنار خزینه قرار دارد ، توسط منجنیق مخصوصی استخراج می شد و از طریق لوله های باریك سفالی كه در دیوارها تعبیه شده بودند به داخل گرمابه هدایت می شد . تاریخ بنای این حمام مربوط به دوره شاه طهماسب است و با توجه به شیوه ساخت و مقایسه با سایر حمام ها می توان آن را به دوره صفویه نسبت داد .
از سایر حمام های تاریخی آذربایجان شرقی می توان حمام های زیر را نام برد:
حمام های شازده تبریز ، حكم آباد تبریز ، نوبهار تبریز ، نوبر تبریز ، سرهنگ تبریز ، سراب ، جلفا ، میلان ، اسكو ، حاجی موسی مرند ، حاج فتح الله بناب ، چهارسوق مراغه ، چهار سوق آذرشهر .
پل ها



پل آجی چای

این پل از قدیمی ترین پل های تبریز است كه در شمال غرب این شهر بر روی " تلخه رود " قرار گرفته است . این پل با 16 دهنه به طول 100 متر و عرض 5 متر همواره بر اثر طغیان های تلخه رود و گاه نیز توسط م*****ین به شهر تخریب گردیده و پس از چندی دوباره بازسازی شده است . نام این پل را اولین بار درمتون صفویه و در زمان شاه اسماعیل اول در " سفرنامه ونیزیان " می بینیم .از دیگر پل های قدیمی تبریز كه بر روی نقاط مختلف " مهران رود " بنا شده پل سنگی ، پل قاری ، پل صاحب الامر و پل منجم را می توان نام برد كه هركدام دارای چند چشمه طاق به شیوه سنتی است .
پل خدا آفرین

روی رودخانه ارس دو پل تاریخی به فاصلهحدود100 متر از یكدیگر بنا شده اند كه به نام خداآفرین مشهورند .اولین پل منسوب به قرن ششم هجری ( دوره سلجوقیان ) است . طول این پل 160 متر است كه 120 متر آن متعلق به ایران و 40 متر آن متعلق به جمهوری آذربایجان است . این پل از 15 طاقی جناقی و هلالی با ابعاد نامساوی تشكیل شده است . اتكای پایه طاق ها بر صخره های طبیعی بستر رودخانه ارس ، علت عدم تساوی آنهاست. مصالح ساختمانی این پل سنگ های قلوه و لاشه در قسمت پایه ها و آجر در ساختمان طاق ها،و ملات آن آهك و گچ است .پل دومِ خداآفرین حدود 120 متر طول دارد و دارای 10 طاق است . این پل منسوب به دوره ی صفوی است و از سنگ تراشیده با ملات گچ و آهك ساخته شده است .


پل دختر ، میانه

در بین راه زنجان – میانه ، جایی كه رودخانه قزل اوزن به دامنه شرقی قافلان كوه می رسد پل زیبایی واقع شده كه به پل دختر معروف است .تاریخ بنای این پل روشن نیست؛ باستان شناسان پایه های پل را متعلق به عهد ساسانی یا قبل از آن می دانند ولی با توجه به معماری پل و ویژگی های آن می توان تاریخ بنای حاضر را متعلق به قرن هشتم هجری دانست.
پل دختر میانه یك بار در دوره ی " آغا محمد خان قاجار " تعمیر شد . اما در 20 آذر سال 1325 قوایبیگانه هنگام عقب نشینی از برابر نیروهای دولتی برای جلوگیری از پیشرفت ارتش ایران طاق چشمه ی وسط پل را با مین منفجر كرد كه هنوز هم به همان صورت باقی است .
پل دختر دارای سه چشمه بزرگ و پایه های سنگی عریض است و دهانه وسطی نسبت به دهانه های طرفین بزرگ تر و دارای طاق بلندتری است .
پل شهر چای

در 12 كیلومتری جنوب شهر میانه در نزدیكی روستای " تازه كند " پل شهر چای بر روی رودخانه شهرچای كه یكی از شاخه های قزل اوزن است ، ساخته شده است. طول این پل 260 مترو عرض آن 9/7 متر و دارای 23 چشمه با طاقی جناغی به ارتفاع حدود 5/5 متر است .از سایر پل های تاریخی می توان به اسامی زیر اشاره كرد :
پل های منصور و قاری و سنگی تبریز و نیز پل پنچ چشمه و لیلان چای بناب،همچنین پل حسام الدوله مراغه و قلی كندی ملكان .
تپه های باستانی




یانیق تپه

یانیق تپه كه " قره تپه " نیز نامیده می شود در 31 كیلومتری جنوب باختری تبریز و در 6 كیلومتری شمال خسرو شهر در جنوب شرقی روستای " تازه كند" واقع شده است . در این تپه یك هیأت انگلیسی به ریاست " چارلز بورنی " در مرداد ماه سال 1339 كاوش های علمی به عمل آورد . به نظر " بورنی " قدمت این تپه به اواخر هزاره سوم پیش از میلاد می رسد كه با اواخر عصر سنگ و مس و اوایل عصر مفرغ در آذربایجان مقارن است .آثار به دست آمده نیز این نظریه را تأیید می كند.جالب ترین كشف این حفاری ، خاك برداری از بنیان و دیوارهای خشتی بدون روكش 23 بنای دایره ای شكل است كه به نظر سرپرست هیات حفاری به استثنای دو بنا ، همه آنها خانه هایی بوده اند با انباری و سكو و طاقچه و اجاق و آخور و ... قطر هیچیك از این خانه ها از حدود شش متر ***** نمی كرد .یكی از دو بنای مذكور احتمالاَ به نگهداری آذوقه و غلات و حبوبات اختصاص داشت. راه ورودی این بنا نه از دیوارهای اطراف ، كه از سقف بود و برای آمد و رفت به آنجا از نردبان استفاده می شد.
بنای دوم بنایی دایره ای شكل و جدا از قسمت های دیگر است و حدس زده می شود كه به عنوان كارگاه مورد استفاده قرار می گرفت.
در این تپه آثاری چون آسیاب دستی، داس سنگی و سفال به دست آمده است. ظروف یافته شده در این تپه حاكی ازتأثیر سنت های مفرغ مقدم آناتولی شرقی است كه تا قفقاز گسترده بود . غیر از وسایل یاد شده ، آلات و ادوات و ظروف دیگری چون هاون ، تیشه و تیغه ی سنگی ، تیغه خنجر مسی ، دو مُهر از گِل نپخته ، چهار چراغ گلی ، سیوها ، بادیه ها ، خم های دهان گشاد بزرگ و كوچك و بی دسته و دسته دار و نیز سفال های زیادی در جریان كاوش های " یانیق تپه " كشف گردید.
سفال های یافته شده به طور كلی دست ساخت و معمولاَ سیاه رنگ و صیقلی و به ابعاد،اشكالو تزیینات،مختلف و متفاوت هستند . نقش های هندسی بر بدنه ی ظروف عمومیت دارند . اما نمونه هایی از نقش های پرندگان و حیوانات شاخدار نیز دیده می شود.

[Admin]

آذربایجان شرقی - كاروانسراهای تاریخی – بازار

كاروانسرای شاه عباسی گویجه بئل ، اهر

در گردنه گویچه بئل واقع در 93 كیلومتری تبریز و 24 كیلومتری اهر ، دو كاروانسرای قدیمی وجود دارد . كاروانسرای علیا در 3 كیلومتری ابتدای گردنه ساخته شده است و ابعاد آن 21×30 متر و دارای پنج ردیف حجره ضربی آجری مدور است و كاروانسرای سفلی نیز در 7 كیلومتری كاروانسرای علیا در محوطه ای مسطح، مشرف به رودخانه قرار دارد و از دو بخش شامل حیاط و حجرات متعدد تشكیل شده است .از جمله كاروانسراهای معروف آذربایجان شرقی می توان كاروانسراهای زیر را نام برد :
كاروانسرای تیكمه داش تبریز میانه ، كاروانسرای پیام مرند ، كاروانسرای گویدرق میانه ، كاروانسرای خورانك مراغه ، كاروانسرای آرپا دره سی اهر، كاروانسرای شاه عباسی كلیبر ، كاروانسرای جمال آباد ، كاروانسرای خواجه نظر .
از این میان،كاروانسرای پیام مرند با كاربردی جدید در جهت احیا و دوباره سازی آن ، به یك اقامتگاه بین راهی تبدیل و یكی از آثار درخور توجه محور گردشگریشمالاستان محسوب می شود .
بازار


بازار تاریخی تبریز از نظر جهانگردان

تبریز از ادوار گذشته به دلیل قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم یكی از مهمترین مراكز بازرگانی ایران به شمار می رفته است . این شهر به خاطر موقعیت ویژه خود ، سالیان دراز پذیرای كاروان های تجاری خاور دور و اروپا از راه روسیه و عثمانی بود و مركز مبادله ی كالاهای بازرگانی كشورهای اروپایی محسوب می شد و از این رو از شهرتی جهانی برخوردار بوده است.مجموعهیشكوهمند و بی نظیر بازار تبریز در جریان زلزله ی هول انگیز 1193 ه . ق به شدت آسیب دید و از عمارت های بلند و بناهای محكم آن اثری باقی نماند .
بازسازی و مرمت مجموعهیبازار تبریز ، به احتمال قوی همزمان با بناهای باروی شهر ، به همت " نجفقلی خان بیگلربیگی " از سال 1194 ه . ق آغاز شد . بافت اصلی بازار تبریز از دو راسته ی سرپوشیده ی شمالی – جنوبی و شرقی – غربی تشكیل شده است.
عرض بازارها بین چهار تا پنج متر و بلندی سقف آنها پنجتا شش متر است كه در مقایسه با سقف بازارهای نقاط گرمسیری ایران كوتاه تر است.
راسته های اصلی توسط راسته های فرعی به هم متصل شده و در فضاهای بینآنها سراها و كاروانسراها و تیمچه ها بنا شده است . تقاطع راسته ها را در سه راهی ها و چهار راهی ها ( چهارسوق ) طاق های گنبدی پوشانده است . بزرگ ترین گنبد بازار ، گنبد تیمچه امیر و زیباترین قسمت آن ، تیمچه مظفریه است.
مهمترین ورودی بازار تبریز در حال حاضر در انتهای شمالی خیابان فردوسی قرار دارد . برخی از حجره ها به تناسب نیاز در بازار جای گرفته اند ، مثلاَ حجره های شمع فروشان و عطر فروشان در كنار مساجد قرار دارند .
شبكه بازار تبریز به مثابه قلب شهر است و نقش عمده ای در بافت شهر دارد. این بازار كه با مساحتی معادل یك كیلومتر مربع در سال 1354 شمسی در فهرست آثار ملی به ثبت رسید ، بزرگ ترین اثر ثبتی كشور و وسیع ترین مجموعه مسقف و به هم پیوسته جهان به شمار می رود .
مهمترین راسته هایی كه در این قسمت از بازار وجود دارند عبارت اند از :
بازار امیر ، راسته بازار ، بازار سراجان ، شیشه گر خانه ، بازار كفاشان ، بازار صفی ، بازار صادقیه ، دلالهزنبازار ، بازار كلاهدوزان ، قیزبستی بازار ، بازار مسگران ، حلاجان ، بازار آیت الله شهیدی ، یمن دوز بازار، بازار حرمخانه ، بازار رنگی .

از تیمچه های معروف بازار ، تیمچه امیر كه بانی آن " محمد خان امیر نظام زنگنه " از وابستگان عباس میرزا نایب السلطنه ، و نیز تیمچه حاج شیخ كاظم ، میرزا شفیع ، حاج محمدقلی ، حاج صفر علی ، میرزا جلیل ، مظفریه ، شعربافان ، ملك ، خرازی ها ، حاج شیخ بها ، میرابوالحسن و حاج تقی را می توان نام برد. هركدام از این تیمچه ها یا سراهای بازار تبریز معمولاَ دارای دالانهای زیبایی هستند كه به همان نام تیمچه و سرای شهرت یافته اند .
سرای های بازار تبریز غیر از ایفای نقش بسیار مهم در زندگی اقتصادی بازار ، به منزله ی تنفس گا ه ها و فضا های سبز مجموعه نیز اهمیت فوق العاده ای داشته اند . سراهای امیر ، گرجیلر ، حاج سید حسن ها، شاهزاده ها ، دودری ها ، میر ابوالحسن ، پرتوی ، آلمانی ها و میرزا مهدی از مشهورترین سراهای مجموعه بازار محسوب می شوند.
بازار تاریخی اهر

مجموعه بازار اهر از بازارهای تاریخی آذربایجان است كه از اسلوب معماری و تزیینات بسیار زیبا و قابل توجه است . در این بازار تمام مغازه های طبقه دوم با گچ بری های زیبا از گل و برگ یا اسلیمی توریقی بسیار درشت تزیین شده و همچنین ابتكاراتی نیز در آجر چینی گنبدهای تو در توی بازار به كار رفته است .

[Admin]

بافت های تاریخی

روستای اشتبیناین روستا در كنار رود ارس و با فاصله ا ی نه چندان زیاد از این رودخانه مرزی واقع شده است . در طراحی خانه های این روستای تاریخی به دلیل این كه در شیب تند كوه واقع شده ، هوشمندی زیادی به كار رفته است . خانه های قدیمی این روستا به شیوه معماری دوره صفویه و قاجار ساخته شده اند.
روستای سیس ، شبستر

روستای سیس در 14 كیلومتری شبستر واقع واز آثار دیدنی متعددی برخوردار است . از جمله سنگ قیزیل داش به رنگ سرخ مایل به صورتی و به شكل صندوق است كه دورتا دور آن عباراتی به خط كوفی نوشته شده است. همچنین مزار پیر رجب و شیخ اسماعیل از عرفای بزرگ قرون 7 و 8 ه . ق كه در نزدیكی آن مجسمه قوچ سنگی بزرگی قرار گرفته ، از اماكن مقدس اهالی محسوب می شود .مسجد محمد حنیفه كه بنای اولیه آن منسوب به صفویه است و در كنار آن مقبره ی " باله حسن " از مریدان " شیخ شهاب الدین اهری " قرار دارد ، از دیگر آثارِ سیس به شمار می آید.
روستای شیر امین ، آذرشهر

شیر امین از روستاهای تاریخی اما متروك است كه بین بخش های ایلخچی و ممقان از توابع آذرشهر واقع شده است . در گورستان روستای شیر امین مجسمه های سنگی متعدد از حیواناتی چون قوچ ، صندوق ها ، ضریح ها وسنگ قبرهای حجاری شده با طرح ها و خطوط زیبایی به چشم می نشیند كه حكایت ا زهنر و فرهنگ دیرین این منطقه دارد . تپه باستانی شیرامین در نزدیكی این روستا گواهی بر قدمت آن است.روستای قدمگاه

روستای قدمگاه یا بادامیار در جنوب آذر شهر از روستاهایی است كه دارای یك گورستان تاریخی است . علاوه بر آن در نزدیكی این روستا غار بزرگی وجود دارد كه به نام معبد یا مسجد غار معروف است .بعضی از باستان شناسان قدمت این غار را به دوران پیش از تاریخ نسبت می دهند و بر این عقیده اند كه ابتدا به عنوان معبد استفاده شده و به تدریج در قرون ششم و هفتم و هشتم به بعد محل تكیه دراویش و عرفا گردیده و سپس به مسجد تبدیل شده است. این معبد به شكل گنبدی استوانه ای به ارتفاع حدود 12 متر با قاعده ای به شعاع 7 متر است . كه در نوك گنبد منفذی جهت تهویه و روشنایی تعبیه شده است . در حال حاضر نیز مردم جهت انجام برخی مراسم مذهبی از این مسجد استفاده می كنند.
روستای كندوان

كندوان در 22 كیلومتری اسكو و 62 كیلومتری تبریزواقع شده است. شیوه بنای خانه های این روستا از نوع معماری صخره ای به شكل مخروطی یا كله قندی احتمالاً مربوطه به قرن هفتم هجری است . برخی از باستان شناسان قدمت این روستا را به دوره های پیش از اسلام نسبت می دهند. در دل این تپه های بلند كه ارتفاع بعضی از آنها به 40 متر می رسد صدها آغل ، انبار و اتاقك حفر شده كه بسیار دیدنی است.همچنین آب معدنی گوارایی كه از دل یكی از تپه های این روستا می جوشد از شهرت فراوانی برخوردار است و برای امراض كلیوی بسیار مفید است .
خانه های قدیمی تبریز

شهر تبریز به عنوان مركز ولایت عهدنشین عصر قاجار و دومین شهر پر رونق كشور از لحاظ داشتن خانه های قدیمی ، بسیار در خور توجه است . طبق مطالعات اولیه ، حدود 300 خانه قدیمی ارزشمند در شهر تبریز وجود دارد كه از این میان نزدیك به 80 باب از آنها با معرفی مدیریت میراث فرهنگی ، با كاربری فرهنگی تثبیت شده اند تا از گزند تخریب مصون بمانند.خانه بهنام

این خانه كه به دانشكده هنر اختصاص یافته ، پیش از زلزله ویرانگر سال 1193 ه . ق و در دوره زندیه احداث شده است . خانه بهنام از دو قسمت بیرونی تشكیل شده و تزیینات معماری آن از قبیل ارسی طنبی اصلی ، دیوارنگارها ، گچ بری ها و بخاری های دیواری در نوع خود بی نظیر است.در نمای اصلی خانه بهنام ستون های استوار با سرستون های زیبا و گچ بری های دل انگیز جلب توجه می كند . ارسی اتاقی اصلی ( طنبی ) با نقوش هندسی ، اسلیمی و شیشه های الوان از پركارترین نوع گره چوبی است.
در دیوار نگارهای طنبی این خانه از كارهای بسیار ظریف تذهیب تا پرتره ها ، نقوش گل و مرغ ، شكارگاه ها و مناظر مختلف در نهایت ظرافت استفاده شده و بخاری های دیواری زیبایی در آن تعبیه گردیده است .
بنای تاریخی طومانیانس

در روستا وینق و آینه لو بنای تاریخی طومانیانس با حدود یكصدسال قدمت ، واقع شده است.این بنا در دو طبقه بسیار عظیم با سنگ های تراشیده شده ایوان سراسری و چهار برج به سبك قلعه های قرن نوزدهم اروپا ساخته شده است . نوشته اند مظفر الدین شاه قاجار هنگام مسافرت به اروپا در این عمارت با شكوه استراحت كرده بود . سنگ نوشته ای در دیوار عمارت دركنار در ورودی ، تاریخ 1907 میلادی را نشان می دهد. مقرنس های سنگی این بنا از نوع ظریف ترین و زیباترین تزیینات زمان خود بوده است .
خانه گنجه ای زاده

این خانه از دو قسمت به شكل حرف ( دال ) ساخته شده است . قسمتی از بنا مربوط به اوایل دوره قاجاریه و قسمت دیگر مربوط به اواخر آن دوره است .این بنا در سه طبقه احداث شده و بزرگترین تالار این مجموعه در طبقه دوم قرار دارد كه سقف وسیع آن با دهانه ی هفت متری به وسیله چوب و خرپای چوبی استوار گردیده است .
نمای شرقی و غربی بنا مزین به ستون ها و سرستون های بسیار زیبا و زیرزمین های آن با طاق های آذری تخت و با دهانه های بیش از 4 متر نشانی از اعتلای هنر اجرای طاق و گنبد در این بخش از میهن اسلامی است . از این خانه به عنوان ساختمان دانشكده مهندسی معماری و شهرسازی استفاده می شود .
خانه قدكی

این خانه كه هم اینك از آن به عنوان ساختمان دانشكده فرش استفاده می شود ، در اواسط دوره قاجاریه به دستور " اعتمادالدوله " ساخته شد . خانه قدكی دارای اندرونی و بیرونی ، تزیینات دیوارنگاری ، آیینه كاری ، گچ بری و آجركاری با بند برجسته است . اندرونی شامل اتاق های نشیمن و استراحت متصل به زیرزمین و بیرونی آن شامل تالار اصلی ( طنبی ) كله ای ها ، تالار فرعی و اتاق های خواب و استراحت مهمان است.زیرزمین بنا كه با پوشش های متنوع آجری مسقف شده ، شامل فضاهایی چون مطبخ ، انبار گندم ، آب انبار و حوضخانه و ... است.

خانه مشروطه

بنای موزه به خانه مشروطیت معروف است و توسط " حاجی ولی معمار " در سال 1247 ش ساخته شده است . این خانه به " حاجی مهدی كوزه كنانی " از بازرگانان انقلابی تبریز تعلق داشت كه آن را در اختیار انجمن ایالتی تبریز گذاشت . این خانه بعد از به توپ بسته شدن مجلس شورای ملی و آغاز دوران استبداد صغیر ، ستاد فرماندهی و محل تشكیل جلسات مجاهدین و رهبران بزرگی چون ستارخان و باقر خان و علی موسیو و سایر انقلابیون بود .خانه لاله ای ها ، خانه شربت اوغلی ، خانه اردوبادی ، خانه حیدرزاده و خانه ثقة الاسلام از خانه های ارزشمندی است كه در سال های اخیر توسط بخش دولتی به منظور استفاده های فرهنگی تملك شده اند . خانه بلورچیان ، خانه سرخه ای و خانه نصیر زاده از جمله خانه هایی است كه در عین مسكونی بودن ، در فهرست آثار ملی كشور به ثبت رسیده اند.


مدارس علوم دینی تبریز

مدرسه اكبریهاین مدرسه ، عمارت دو طبقه ی مفصلی داشت كه در سال 1266ه . ق در ضلع غربی و شمالی صحن بقعه ی صاحب الامر از طرف " میرزا علی اكبر خان " یكی از سرشناسان تبریز و مترجم و دبیر كنسلولگری روس بنیاد نهاده شد.
طلاب شیخیه در این مدرسه تحصیل علوم دینی می كردند و " حاج فتحعلی خان صاحب دیوان شیرازی " نیز هنگام اقامت در تبریز آب انبار بزرگی در حیاط مدرسه،در برابر مقام صاحب الامر ساخته بود. این آب انبار ماه ها آب مورد نیاز طلاب و مردم آن حوالی را تأمین می كرد.
بخشی از بنای اكبریه در سال 1345 شمسی توسط شهرداری وقت تخریب شد و به تدریج این بنای تاریخی در آستانه ی ویرانی كامل قرار گرفت. سرانجام سازمان میراث فرهنگی استان آذربایجان شرقی در سال 1367 به بازسازی و مرمت آن همت گماشت و طی چند سال كار و تلاش ساختمان،مدرسه ی اكبریه به شكل مطلوبی مرمت گردید.
مدرسه ی حاج صفر علی

این مدرسه در " یمنی دوز " بازار،رو به روی سرای بزرگ ( شاهزاده ) واقع شده است. در ضلع شمالی حیاط ، مسجد بزرگی وجود دارد و در ضلع شرقی وغربیآن حجره های كوچكی برای اقامت و بیتوته ی طلاب علوم دینی ساخته شده است.بانی این مدرسه تاجر نیكوكاری بود به نام حاج صفرعلی كه در روزگار نایب السلطنه عباس میرزا در تبریز می زیست . این مدرسه بارها تعمیر شد وآخرین تعمیر اساسی آن در سال 1327 شمسی به همت آقای " حاج سید ابراهیم آقای میلانی مجتهد " انجام شد.


مدرسه طالبیه

مدرسه طالبیه در بازار و در كنار مسجد جامع تبریز واقع شده است و سطح آن نزدیك یك متر و نیم از كف بازار پایین تر است.عمارات غربی و شمالی مدرسه مشتمل بر حجره های پایینی و بالایی كوچكی هستند كه طلاب دینی به صورت شبانه روزی در آنها اقامت دارند. عمارت شرقی شامل كتابخانه و ساختمان نوسازی شده ی مدرسه ای است كه در سال 1367 ه . ق در محل چند مدرسه و حجره ی بزرگ فروریخته ، ساخته شده است.
بانی عمارت غربی معلوم نیست ولی عمارت شمالی در نیمه دوم قرن یازدهم هجری از طرف " حاج طالب خان " پسر " حاج اسحق تبریزی " ساخته شد. در سال 1087 ه . ق پس از پایان عمارت طالبیه ، درآمد مستغلاتی به آن وقف شد.
عمارت ضلع شرقی مدرسه یعنی كتابخانه و مدرسه جدید در سال 1327 شمسی به وسیله ی مرحوم " حاج محمد باقر خوئی كلكته چی " كه یكی از بازرگانان نیكوكار تبریز بود ساخته شد.
بالای در بزرگ ورودی مدرسه ی طالبیه،زیر طاق مقرنس زیبای مدخل مدرسه دو سنگ نبشته مرمری نفیس نصب شده كه فرمان بخشش مالیات و عوارض شهر از طرف فتحعلی شاه قاجار را در خود دارد. اثر ارزنده ای كه در صحن این مدرسه به جا مانده ، حوضچه سنگی یك پارچه ای به شكل جام زیبایی از سنگ سیاه تراشیده و كنده شده است. __________________

[Admin]

مناطق حفاظت شده

ارسباران

منطقه حفاظت شده ارسباران با وسعت 72 هكتار در كناره های جنوبی رود ارس د رشهرستان كلیبر واقع شده و به عنوان مكان ذخیره بیوسفر در یونسكو به ثبت رسیده است و از ارزش های خاص گیاهی و جانوری برخوردار است.

پناهگاه حیات وحش كیامكی

پناهگاه حیات وحش كیامكی با وسعت 84000 هكتار و به ارتفاع 700 متر از سطح دریا از كناره های رود ارس تا ارتفاع 3347 متری در كوهستان كیامكی شهرستان مرند گسترده شده است . تالاب قره قشلاق

منطقه تالابی قره قشلاق دركناره های جنوب شرقی دریاچه ارومیه قرار دارد و به لحاظ شرایط خاص طبیعی زیستگاه بسیار مناسبی برای پرندگان آبزی و كنار آبزی و علف چر مانند میش و مرغ است . این تالاب به عنوان تالاب بین المللی شناخته شده است .

تالاب قوری گل

این تالاب در 40 كیلومتری غرب تبریز واقع شده و از نظر شرایط زیستگاهی برای پرندگان برای پرندگان آبزی بخصوص اردك سرسفید بسیار مناسب است و به عنوان تالاب بین المللی به ثبت رسیده است .

جزیره اسلامی

جزیره اسلامی در ساحل شرقی دریاچه ارومیه است . توان بسیار بالای زیستگاهی حیات وحش و مرتبط با پارك ملی این جزیره دریاچه ارومیه را از اهمیت زیست محیطی ویژه ای برخوردار كرده است .

پارك های ملی

جزایر استان آذربایجان شرقی محدود به دریاچه ارومیه و رودخانه ارس است . نظر به اهمیت جهانگردی جزیره های دریاچه ارومیه و تبدیل آنها به پارك های ملی مورد اشاره قرار می گیرند :1 – جزیره اسلامی ( شاهی ) ، 2 - جزیره قویون داغی ( كبودان ) ،3 – جزیره اشك ، 4 – جزیره آرزو ، 5 – جزیره اسپیر .
منابع طبیعی

دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه بزرگترین آبگیر داخلی و یكی از دریاچه های مهم ایران است كه درشمال غرب فلات ایران و غرب آذربایجان شرقی از شمال به جنوب كشیده شده و از نظر طبیعی آذربایجان را به دو بخش شرقی و غربی تقسیم كرده است.
این دریاچه به دلیل تنوع بیولوژیكی به عنوان پارك ملی در فهرست آثار بین المللی میراث طبیعی به ثبت رسیده است.
در سواحل دریاچه ارومیه چندین بندر به منظور حمل و نقل مسافر و بار تأسیس شده است كه مهمترین آنها عبارت اند از :
1 – بندرشرفخانه در شمال شرقی دریاچه و در 30 كیلومتری شبستر
2 – بندر آق گنبد در ساحل غربی جزیره اسلامی ( شاهی ) و در سمت شرقی دریاچه واقع شده است .
3 – بندر رحمان لو نیز از بنادر مهم ساحل شرقی دریاچه است .
علاوه بر بنادر فوق بندرهای دانالو ، قبادلو و زینت نیز در ساحل شرقی دریاچه ارومیه قرار دارند.

قوری گول

دریاچه و آب راكد قوری گول دركنار جاده تبریز – بستان آباد در فاصله 45 كیلومتری شرق تبریز در میان ارتفاعات شرقی گردنه ی " شبلی " واقع شده است . این مكان به اشكال مختلف نامیده می شود ؛ مردم محل ، این مكان را " قوری گول " به معنی استخر خشك می نامند ، اما برخی دیگر آن را " دوری گول " به معنی استخر آب زلال و برخی " قویی گول " به معنی استخر گودال ژرف و عمیق نامیده اند .
درازا و پهنای این دریاچه چهار كیلومتر در چهار كیلومتر و مساحت آن 16 كیلومتر مربع است و حداكثر عمق آن به 13 متر می رسد .

تالاب و مرداب

استان آذربایجان شرقی دارای تالاب های كوچك و بزرگ متعدد و زیبایی است كه عمدتاً در محدوده شهرستان مراغه و هشترود واقع شده اند . مهمترین این تالاب ها عبارت ند از : تالاب های آلما گلی ، قبادلو ، ماهی آباد ، یانیق گلی ، بزوحق گلی ، قوشاگلی ، زولبین گلی ، یوسفلو ، دیب دیز و خرمالو .

چشمه های آب گرم

آذربایجان شرقی از كانون های مهم آب معدنی و آب گرم محسوب می شود . در اقصی نقاط این استان چشمه های متعدد آب گرم با خواصی ویژه وجود دارند كه طی سالیان دراز مورد استفاده مردم بوده است .مهمترین این چشمه ها عبارت ند از : چشمه الله حق ، آب رس ، تاپ تاپان ، ورجوی ، گشایش ، و چشمه های سراب و صوفیان به ویژه چشمه آب معدنی كندوان .

آبشار عیش آباد ، شبستر

ارتفاع این آبشار حدود 15 متر است و در قسمت كوهستانی میشو غربی در جوار روستای عیش آباد شبستر واقع شده است . حدود 300 متر مربع وسعت دارد و در جوار كوه و دره منظر بدیعی از زیبایی طبیعت را به نمایش گذاشته است .

آبشار آسیاب خرابه ، جلفا

آسیاب خرابه یكی از زیباترین مناظر دیدنی آذربایجان شرقی است ، قبلاً در این محل یك باب آسیاب بادی وجود داشت كه با استفاده از این آبشار كار می كرد . اما در حال حاضر خرابه ای بیش از این آسیاب باقی نمانده است. به همین دلیل به نام آسیاب خرابه معروف شده است.این تفرجگاه در حدود 27 كیلومتری علمدار گرگر ( هادی شهر ) قرار دارد و در نوار مرزی ایران و جمهوری آذربایجان در 5 كیلومتری روستای منجن آباد در حاشیه رود ارس واقع شده است.
آب این چشمه زیبا و زلال از كوه میامكی ، یكی از كوه های بلند بین منطقه دیزمار غربی ارسباران و شهرستان مرند و بخش زنوز سرچشمه می گیرد. در مظهر چشمه ی این آسیاب درختان انجیر بسیار روییده و آب به صورت آبشاری زیبا به سمت دره جریان می یابد . تمام سطوح دیواره ی آبشار پوشیده از خزه و گیاهان آبزی است و مناظر دل انگیزی را پدید آورده است .

جنگل ها و بیشه ها

علاوه بر پوشش گیاهی متنوعی كه در فضاهای جلگه ای ، دره ای و كوهستانی استان وجود دارد ، جنگل های متراكمی نیز نقاط مختلف استان را پوشانده است .در شمال ارسباران دره ارس و بخش ورزگان شهرستان اهر ، كوه های قازان داغی و قندران باشی واقع شده است كه پوشیده از درختان جنگلی و مراتع كوهستانی است .
كوه های " گؤیچه بئل " پوشیده از درختان نیمه جنگلی است و مراتع سرسبز و خرم است و در جنوب غربی اهر واقع شده است . این مكان كوهستانی محل ییلاق ایلات " قره خانلو " و "مددلو" است. بیشترین گونه های درختی كه در جنگل های اهر مشاهده می شود ، بلوط و ممرز است.
جنگل های شهرستان های مراغه و هشترود نیز ا زنظر درجه اهمیت در مرتبه بعدی قرار دارند . این جنگل ها كه از وسعت كمتری نسبت به جنگل های ارسباران برخوردار است عمدتاً از درختچه گز تشكیل شده است.

كوه ها و قله ها

آذربایجان از نظر تیپولوژی كوه های ایران از اهمیت خاصی برخوردار است ؛ سه رشته مهم و اصلی ایران یعنی البرز ، زاگرس و مركزی در این منطقه به هم پیوسته اند و فلات كوچك و مرتفعی را پدید آورده اند .مهمترین ارتفاعات استان آذربایجان شرقی كه دارای زیبایی های خاص طبیعی و امكانات ورزش كوهنوردی است عبارت اند از :
1 – رشته كوه سهند در 50 كیلومتری جنوب شهرستان تبریز كه بلندترین قله آن جام داغی به ارتفاع 3750 متر است .
2 – كوهستان بزقوش در جنوب كوهستان سبلان و شمال غربی میانه قرار گرفته است . بلندترین قله آن 3304 متر ارتفاع دارد .
3 – كوهستان كمتال از جالب ترین كوه های ارسباران است و 3100 متر ارتفاع دارد.
4 – كوه قوشاداغ از ارتفاعات قابل توجه و زیبای ارسباران به حساب می آید .
5 – كوه كیامكی درمنطقه جلفا واقع شده است.
6 – كوه سلطان سنجر در 15 كیلومتری شرق زنوز واقع شده است .
7 – كوه سلطان داغی در شمال غربی كوهستان سهند نزدیك شهر اسكو قرار گرفته است.
8 – كوه میشو در شمال دریاچه ارومیه است و جلگه مرند را از جلگه شبستر و دریاچه ارومیه جدا می كند.
9 – كوه مورو داغ در 36 كیلومتری غرب تبریز از ارتفاعات شمالی صوفیان به طرف تبریز كشیده شده است كه به گردنه شبلی منتهی می شود. __________________