اجرام نزديك به زمين

اجرام نزديك زمين(Near Earth Objects) اجرام نجومي هستندكه مدار آنها از نزديكي مدار زمين مي گذرد.بيشتر آنها دنباله دار ها يا سياركهايي هستند كه تحت تاثير گرانش خورشيد و ديگر سيارات به همسايگي زمين رسيده اند. به طور دقيق سياركها يا دنباله دار هايي كه حضيض مداري شان در فاصله كمتر از ۱/۳ واحد نجومي باشدNEO محسوب مي شوند. اين اجرام به دو دسته اساسي دنباله دارها و سياركهاي نزديك زمين تقسيم بندي مي شوند.منشاء دنباله دارها نواحي خارجي و سرد منظومه شمسي است در حالي كه بيشتر سياركها از نواحي داخلي و گرم به خصوص كمربند سياركها مي باشند. NEO ها اندازه متفاوتي دارند، از چند متر تا دهها كيلومتر . قطر سياركها نزديك زمين را با كمك قدر مطلق آنها تخمين مي زنند. قدر مطلق يك سيارك به قدر مرئي آن وقتي در فاصله 1 واحد نجومي از خورشيدباشد، گفته مي شود. ضريب بازتاب سياركها بين ۰/۰۵ تا ۰/۲۵ است بنابراين با دانستن قدر مطلق آنها ، قطر تقريبي شان تعيين مي شود.به عنوان مثال سياركي با قدر مطلق۸ قطري بين ۶۵ تا ۱۵۰ كيلومتر دارد. حتي شهابواره ها و گردوغبارهاي بين سياره اي را نيز مي توان بعنوان NEO در نظر گرفت كه با شار جرمي دهها هزار تن در سال به زمين برخورد مي كنند. بخش اصلي دنباله دارها و سياركها را يخ آب ، تركيبات كربن تشكيل مي دهند و اين مواد در شكل گيري حيات در زمين نقش موثري داشته اند. برخورد اين اجرام در يك ميليارد سال اول تشكيل زمين ، خيلي شديد بوده است . با سرد شدن تدريجي زمين و كاهش برخوردها حيات اوليه در زمين شكل گرفت. مطالعه NEO ها اطلاعات مفيدي در مورد ديگر سيارات منظومه شمسي در اختيار ما قرار مي دهد. تركيب دنباله دارها مشابه سيارات گازي و سياركها مشابه سيارات خاكي است. اين اجرام داراي مواد معدني بسياري هستند.استخراج لين مواد خام ارزش زيادي خواهد داشت. اين مواد مي توانند براي پيشبرد تحقيقات فضايي و سوخت مورد استفاده قرار گيرند. تخمين زده مي شود ارزش مواد موجود در كمربند سياركها حدود ۱۰۰ ميليارد دلار براي هر فرد زميني باشد!

خطر برخورد
همواره خطر برخورد اجرام نزديك زمين ما را تهديد مي كند. براي تخمين احتمال برخورد مي توان از مطالعه دهانه هاي برخوردي زمين سود جست. گمان مي رود در ۶۵ ميليون سال پيش برخورد يك جرم بزرگ به زمين باعث از بين رفتن گونه هايي از حيات از جمله دايناسورها شده باشد. به طور ميانگين در هر چند هزار سال انتظار برخورد سياركي به قطر يك كيلومتر وجود دارد كه مي تواند عوارض گسترده اي را به جا بگذارد. در هر ۱۰۰ سال احتمال برخورد جرمي به قطر ۵۰متر وجود دارد. چنين برخوردي مي تواند دهانه اي به قطر بيش از يك كيلومتر به جا بگذارد.ميزان تخريب به اندازه ، سرعت، چگالي اين اجرام بستگي دارد. سرعت بالاي جرم برخوردي( دهها تا صدها كيلومتر در ثانيه) باعث مي شود كه انرزي جنبشي زيادي به وجود آيد. قدرت تخريب سياركي با قطر يك كيلومتر كه با سرعت ۲۰Km/s به زمين برخورد مي كند معادل انفجار ۵۰ هزار مگاتن TNT است. تعدادي از سياركهاي نزديك زمين معروف به سياركهاي خطرناك به فاصله كمتر از 0.05 واحد نجومي از زمين مي رسند. كشف و تعيين دقيق مدار آنها از اهميت فوق العاده اي برخوردار است. تا كنون حدود ۶۰۰ سيارك خطرناك شناخته شده است. اهميت اجرام نزديك زمين باعث شده است كه اخترشناسان به كشف و مطالعه آنها بپردازند. تا سال ۱۹۷۰ فقط۳۰ سيارك نزديك زمين كشف شده بود. امروزه با استفاده از تكنيك هايي همچون پردازش داده ، تصوير برداري ميدان ديد باز تعداد آنها در حال افزايش است. تاكنون سفيته هايي مانند NEAR براي ملاقات با اين اجرام استفاده شده است و طرحهايي براي كشف و شناسايي اين اجرام وجود دارند كه LINEAR , NEAT نمونه هايي از آنها هستند. تخمين زده مي شود كه حدود 1500 NEO با قطر بيش از يك كيلومتر وجود داشته باشد. بسياري از اين اجرام كوچك و كم نور هستند.(قدر ۱۹ يا حتي كم نورتر) بنابر اين بسياري از آماتورها به ابزارهاي مناسب براي كشف آنها دسترسي ندارند. اما رصد آنها كمك شاياني به تعيين دقيق مدارشان وپيش بيني موقعيت آنها مي كند.گاهي اوقات فاصله بين زمان كشف يك NEO و زمان نزديكي آن به زمين كوتاه است كه اين موضوع مي تواند بسيار خطرناك باشد. اخيرا" مجريان طرح LINEAR موفق به كشف سيارك 2004FH شدند. در كمتر از دو روز بعد اين سيارك۳۰ متري به فاصله ۴۲۷۰۰ كيلومتري زمين رسيد. اين فاصله 1/9 فاصله زمين تا ماه است.بدين ترتيب اين سيارك ركوردي را به جا گذاشت و خطر از بيخ گوشمان گذشت.

چون NEO ها به زمين نزديك هستند خيلي سريع جابه جا مي شوند. مثلا" سيارك 2004FH وقتي به نزديكترين فاصله از زمين رسيد در هر ثانيه ۱۰ ثانيه قوسي جابه جا مي شد. در اين هنگام اثر اختلاف منظر مهم است و منجمان آماتور با رصد اجرام از مكانهاي مختلف به تعيين مدار آنها كمك مي كنند تا هر گونه برخورد احتمالي پيش بيني شود. خطري كه همواره ما را تهديد مي كند و بايد مراقب باشيم.